Słowniczek pojęć

M0 · M1 · M2 · M3

Miary podaży pieniądza w gospodarce uporządkowane według malejącej płynności: M0 (gotówka i rezerwy), M1 (M0 + depozyty bieżące), M2 (M1 + depozyty krótkoterminowe), M3 (M2 + długoterminowe instrumenty finansowe).

📚 Pieniądz, polityka monetarna

Papier wartościowy potwierdzający udział w kapitale spółki akcyjnej, dający prawo do dywidendy oraz głosu na walnym zgromadzeniu.

📚 Finanse — giełda

Metoda wyceny spółki oparta na ocenie kondycji finansowej, otoczenia makroekonomicznego i perspektyw branży (np. wskaźnik P/E, P/BV).

📚 Finanse — giełda

Metoda prognozowania kursów na podstawie historycznych wykresów i wzorców cenowych, bez analizy fundamentów spółki.

📚 Finanse — giełda

Umiejętność wyrażania własnego zdania, potrzeb i uczuć z poszanowaniem praw innych — równowaga między uległością a agresją.

📚 Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania przedsiębiorczości

Centrum oceny

Wielowymiarowa metoda oceny kandydatów w procesie rekrutacji oparta na symulacjach zadań zawodowych, obserwowanych przez asesorów.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Best Alternative To a Negotiated Agreement · Najlepsza alternatywa negocjowanego porozumienia

Najlepsza alternatywa, jaką dysponuje strona negocjacji, jeśli rozmowy zakończą się fiaskiem — wyznacza minimum akceptowalnych warunków.

📚 Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania przedsiębiorczości

Rynek niedźwiedzia · Bear market

Długotrwała tendencja spadkowa kursów na giełdzie (zwykle spadek o ponad 20%) — przeciwieństwo hossy.

📚 Giełda — pojęcia

Bezrobocie wynikające z fazy recesji w cyklu koniunkturalnym — spada w okresach wzrostu gospodarczego.

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Bezrobocie krótkookresowe związane ze zmianą pracy przez pracownika — naturalna część funkcjonowania rynku pracy.

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Bezrobocie spowodowane niedopasowaniem kwalifikacji bezrobotnych do potrzeb rynku (np. zanik branży, postęp technologiczny).

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Kosztowna inwestycja przynosząca znikome korzyści — utrzymanie jej jest droższe niż wartość, jaką tworzy.

📚 Giełda — pojęcia

Zestawienie wszystkich transakcji ekonomicznych kraju z zagranicą w danym okresie: rachunek bieżący, kapitałowy i finansowy.

📚 Gospodarka otwarta

Dokument opisujący cele firmy, sposób ich realizacji, analizę rynku, plan finansowy i organizacyjny — narzędzie planowania i pozyskiwania finansowania.

📚 Biznesplan — teoria

Roczny plan dochodów i wydatków państwa uchwalany w formie ustawy budżetowej.

📚 Budżet państwa, polityka fiskalna

Bulls

Inwestorzy grający na wzrost kursów — wierzą w hossę i kupują akcje licząc na wzrost wartości.

📚 Giełda — pojęcia

Przepływy pieniężne

Rzeczywiste wpływy i wypływy środków pieniężnych firmy — kluczowy element planu finansowego biznesplanu.

📚 Biznesplan — teoria

Społeczna odpowiedzialność biznesu · Corporate Social Responsibility

Społeczna odpowiedzialność biznesu — koncepcja dobrowolnego uwzględniania w działalności firm aspektów społecznych, środowiskowych i etycznych.

📚 Etyka w gospodarce i biznesie

Cykl koniunkturalny średniookresowy trwający 7–11 lat, związany z inwestycjami w środki trwałe.

📚 Cykl koniunkturalny

Krótki cykl koniunkturalny trwający około 3–5 lat, związany ze zmianami zapasów w przedsiębiorstwach.

📚 Cykl koniunkturalny

Długie fale koniunkturalne trwające 40–60 lat, związane z przełomami technologicznymi.

📚 Cykl koniunkturalny

Okresowe wahania aktywności gospodarczej obejmujące fazy: ożywienia, ekspansji, recesji i depresji.

📚 Cykl koniunkturalny

Cykl koniunkturalny trwający 15–25 lat, związany z inwestycjami budowlanymi i demograficznymi.

📚 Cykl koniunkturalny

Black swan

Rzadkie, nieprzewidywalne zdarzenie o wielkim wpływie na rynki, racjonalizowane dopiero po fakcie (termin Nassima Taleba).

📚 Giełda — pojęcia

Zasoby niezbędne do wytwarzania dóbr i usług: ziemia, praca, kapitał oraz przedsiębiorczość (czasem także wiedza i technologia).

📚 Wprowadzenie do ekonomii

Ujemna różnica między dochodami a wydatkami państwa — finansowana z długu publicznego.

📚 Budżet państwa, polityka fiskalna

Trwały spadek ogólnego poziomu cen w gospodarce — może prowadzić do spirali deflacyjnej i recesji.

📚 Pieniądz, polityka monetarna

Wskaźnik mierzący średnią zmianę cen wszystkich dóbr wliczanych do PKB; służy do przeliczenia PKB nominalnego na realny.

📚 PKB, miary dochodu narodowego

Centrum rozwoju

Metoda oceny potencjału rozwojowego pracowników już zatrudnionych — wskazuje obszary do rozwoju i awansu.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Łączne zadłużenie sektora finansów publicznych wynikające z gromadzonych deficytów budżetowych.

📚 Budżet państwa, polityka fiskalna

Dobra niższego rzędu, których popyt rośnie wraz ze wzrostem ceny (paradoks Giffena) — łamią prawo popytu.

📚 Popyt, podaż, rynek — część II (Elastyczność)

Dobra luksusowe, których popyt rośnie wraz z ceną ze względu na efekt prestiżu i demonstrację statusu.

📚 Popyt, podaż, rynek — część II (Elastyczność)

Wszechstronne badanie firmy (finansowe, prawne, operacyjne) przed inwestycją, fuzją lub przejęciem.

📚 Biznesplan — teoria

Negatywny stres mobilizujący ponad możliwości adaptacyjne — prowadzi do wyczerpania i obniżenia efektywności.

📚 Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania przedsiębiorczości

Nauka o gospodarowaniu rzadkimi zasobami — bada decyzje produkcji, podziału i konsumpcji dóbr w warunkach ograniczonych środków.

📚 Wprowadzenie do ekonomii

Miara wrażliwości popytu na zmianę ceny dobra — procentowa zmiana popytu w stosunku do procentowej zmiany ceny.

📚 Popyt, podaż, rynek — część II (Elastyczność)

Miara wrażliwości popytu na zmiany dochodu konsumenta; pozwala odróżnić dobra normalne, luksusowe i niższego rzędu.

📚 Popyt, podaż, rynek — część II (Elastyczność)

Miara wrażliwości popytu na dane dobro na zmianę ceny innego dobra — wskazuje czy dobra są substytutami czy komplementami.

📚 Popyt, podaż, rynek — część II (Elastyczność)

Exchange-Traded Fund · Fundusz notowany na giełdzie

Fundusz inwestycyjny notowany na giełdzie, którego jednostki odzwierciedlają wybrany indeks lub koszyk aktywów.

📚 Finanse — giełda

Stanowisko etyczne (Arystoteles) skupione na charakterze moralnym i cnotach jednostki, a nie na regułach czy skutkach czynu.

📚 Etyka w gospodarce i biznesie

Pozytywny stres mobilizujący do działania — poprawia koncentrację i wydajność (krzywa Yerkesa-Dodsona).

📚 Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania przedsiębiorczości

Cztery etapy gospodarki: ożywienie, ekspansja (rozkwit), recesja, depresja (dno).

📚 Cykl koniunkturalny

Wskaźnik rotacji pracowników w firmie — obrazuje liczbę odejść i przyjęć w danym okresie.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie

Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie — główny regulowany rynek wtórny obrotu instrumentami finansowymi w Polsce.

📚 Finanse — giełda

Oprogramowanie wspomagające pracę zespołową — wspólne dokumenty, kalendarze, komunikatory, zarządzanie projektami.

📚 Zasady pracy zespołowej

Human Development Index · Wskaźnik Rozwoju Społecznego

Wskaźnik Rozwoju Społecznego ONZ — syntetyczna miara obejmująca długość życia, edukację i dochód na mieszkańca.

📚 PKB, miary dochodu narodowego

Bezpośrednie poszukiwanie kandydatów na kluczowe stanowiska (zwykle menedżerskie) wśród zatrudnionych już specjalistów.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Pięciopoziomowa piramida potrzeb: fizjologiczne, bezpieczeństwa, przynależności, uznania, samorealizacji.

📚 Wprowadzenie do ekonomii

Rynek byka · Bull market

Długotrwała tendencja wzrostowa kursów na giełdzie — przeciwieństwo bessy.

📚 Giełda — pojęcia

Indywidualne Konto Emerytalne

Indywidualne Konto Emerytalne — dobrowolna forma oszczędzania na emeryturę ze zwolnieniem z podatku od zysków kapitałowych.

📚 Budżet domowy

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego — pozwala odliczyć wpłaty od podstawy opodatkowania PIT.

📚 Budżet domowy

Naczelna zasada etyki Kanta: postępuj tak, aby maksyma twojego działania mogła stać się prawem powszechnym.

📚 Etyka w gospodarce i biznesie

Trwały wzrost ogólnego poziomu cen w gospodarce — obniża siłę nabywczą pieniądza.

📚 Pieniądz, polityka monetarna

EQ

Zdolność rozpoznawania, rozumienia i zarządzania emocjami własnymi i innych — kluczowa kompetencja menedżerska.

📚 Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania przedsiębiorczości

Initial Public Offering · Pierwsza oferta publiczna

Pierwsza oferta publiczna — debiut spółki na giełdzie poprzez sprzedaż akcji szerokiemu gronu inwestorów.

📚 Finanse — giełda

Model cech pracy Hackmana-Oldhama

Model wskazujący pięć cech pracy wpływających na motywację: różnorodność umiejętności, tożsamość zadania, znaczenie, autonomia, sprzężenie zwrotne.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Struktura rynkowa z wieloma drobnymi uczestnikami, jednorodnym produktem i pełną informacją — żaden uczestnik nie wpływa na cenę.

📚 Popyt, podaż i rynek

Struktura rynku z wieloma sprzedawcami oferującymi zróżnicowane produkty (np. branża gastronomiczna, odzieżowa).

📚 Popyt, podaż i rynek

Futures

Instrument pochodny zobowiązujący strony do kupna/sprzedaży aktywa po określonej cenie w przyszłości.

📚 Finanse — giełda

Przewaga komparatywna

Teoria Davida Ricardo: kraje powinny specjalizować się w produkcji dóbr, w których mają niższy koszt alternatywny, nawet bez przewagi absolutnej.

📚 Gospodarka otwarta

Koszt utraconych możliwości

Wartość najlepszej alternatywy, z której rezygnujemy podejmując daną decyzję.

📚 Wprowadzenie do ekonomii

Proces tworzenia pieniądza w gospodarce: pierwotna (NBP) i wtórna (banki komercyjne udzielające kredytów).

📚 Pieniądz, polityka monetarna

Zależność między stawką podatkową a dochodami budżetu: powyżej pewnego optimum dalsze podnoszenie stawek obniża wpływy.

📚 Budżet państwa, polityka fiskalna

Empiryczna zależność między inflacją a bezrobociem — niższe bezrobocie zwykle wiąże się z wyższą inflacją (w krótkim okresie).

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Cena waluty obcej wyrażona w walucie krajowej — może być stały, płynny lub mieszany.

📚 Gospodarka otwarta

Dział ekonomii badający gospodarkę jako całość: PKB, inflację, bezrobocie, politykę monetarną i fiskalną.

📚 Wprowadzenie do ekonomii

4P

Klasyczna koncepcja marketingu obejmująca cztery filary: Product, Price, Place, Promotion (produkt, cena, miejsce, promocja).

📚 Biznesplan — teoria

Dział ekonomii badający decyzje pojedynczych podmiotów: konsumentów, firm, rynków pojedynczych dóbr.

📚 Wprowadzenie do ekonomii

Wskaźnik pokazujący, o ile wzrasta PKB przy zwiększeniu wydatków rządowych o jednostkę.

📚 Budżet państwa, polityka fiskalna

Drabina Kohlberga · Etapy rozwoju moralnego

Sześciostopniowy model rozwoju moralnego dzielący osąd moralny na trzy poziomy: przedkonwencjonalny, konwencjonalny i pokonwencjonalny.

📚 Etyka w gospodarce i biznesie

Pięć faz rozwoju zespołu: forming, storming, norming, performing, adjourning (formowanie, ścieranie, normowanie, działanie, rozstanie).

📚 Budowanie zespołu

Struktura rynkowa, w której istnieje jeden sprzedawca dobra bez bliskich substytutów — pełna kontrola ceny.

📚 Popyt, podaż i rynek

Non-Accelerating Inflation Rate of Unemployment · Naturalna stopa bezrobocia

Stopa bezrobocia, przy której inflacja jest stabilna — nie przyspiesza ani nie zwalnia.

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Narodowy Bank Polski

Bank centralny Polski — odpowiada za politykę monetarną, emisję pieniądza i stabilność systemu finansowego.

📚 Pieniądz, polityka monetarna

Bears

Inwestorzy grający na spadek kursów — oczekują bessy i często stosują krótką sprzedaż.

📚 Giełda — pojęcia

Wąski, słabo obsługiwany segment rynku o specyficznych potrzebach — atrakcyjny dla małych firm dzięki słabszej konkurencji.

📚 Biznesplan — studium przypadku Akademii Języka

Metoda oceny pracownika, w której informacja zwrotna pochodzi od przełożonych, podwładnych, współpracowników i klientów.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Struktura rynkowa zdominowana przez kilku dużych sprzedawców wzajemnie wpływających na swoje decyzje cenowe.

📚 Popyt, podaż i rynek

Program wsparcia zwalnianych pracowników w znalezieniu nowej pracy — finansowany przez byłego pracodawcę.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Przekazanie zadań lub procesów firmy do realizacji przez wyspecjalizowany podmiot zewnętrzny.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Price/Earnings · Cena/Zysk

Wskaźnik cena/zysk — relacja ceny akcji do zysku na akcję; podstawowa miara wyceny spółek.

📚 Finanse — giełda

Zjawisko, w którym popyt rośnie wraz ze wzrostem ceny dobra niższego rzędu, gdy zajmuje ono dużą część budżetu ubogich konsumentów.

📚 Popyt, podaż, rynek — część II (Elastyczność)

PPP · Purchasing Power Parity

Kurs walutowy równoważący siłę nabywczą dwóch walut — pozwala porównywać poziom życia między krajami.

📚 Gospodarka otwarta

Trzy perspektywy badania ról społecznych wg Bruce’a Biddle’a: funkcjonalna, interakcyjna i strukturalna.

📚 Role społeczne i organizacyjne

Produkt Krajowy Brutto · GDP

Wartość wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych na terenie kraju w danym okresie (zwykle rok).

📚 PKB, miary dochodu narodowego

PKB nominalny liczony w cenach bieżących, realny w cenach stałych — pozwala porównywać produkcję między okresami bez wpływu inflacji.

📚 PKB, miary dochodu narodowego

Produkt Narodowy Brutto · GNP

Wartość dóbr i usług wytworzonych przez obywateli i firmy krajowe, niezależnie od miejsca produkcji.

📚 PKB, miary dochodu narodowego

Działania państwa polegające na kształtowaniu wydatków i podatków w celu wpływu na koniunkturę gospodarczą.

📚 Budżet państwa, polityka fiskalna

Działania banku centralnego mające na celu regulowanie podaży pieniądza i stóp procentowych (ekspansywna lub restrykcyjna).

📚 Pieniądz, polityka monetarna

Ilość dobra, którą konsumenci są gotowi i zdolni nabyć przy danej cenie w danym okresie.

📚 Popyt, podaż i rynek

Empiryczna zależność: każdy punkt procentowy wzrostu bezrobocia ponad NAIRU skutkuje ok. 2% spadkiem PKB.

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Wraz ze wzrostem ceny dobra rośnie ilość, którą producenci są skłonni sprzedać (ceteris paribus).

📚 Popyt, podaż i rynek

Wraz ze wzrostem ceny dobra spada ilość, jaką konsumenci chcą kupić — ujemna zależność cena–popyt (ceteris paribus).

📚 Popyt, podaż i rynek

Sposób oprocentowania, w którym odsetki dopisywane są do kapitału i w kolejnym okresie same generują odsetki — efekt kuli śnieżnej.

📚 Budżet domowy

BEP · Break-Even Point

Poziom sprzedaży, przy którym przychody pokrywają wszystkie koszty firmy — powyżej tego punktu pojawia się zysk.

📚 Biznesplan — studium przypadku Akademii Języka

Zasada planowania budżetu domowego: 50% potrzeby, 30% zachcianki, 20% oszczędności i spłata długów.

📚 Budżet domowy

Return on Investment · Zwrot z inwestycji

Stopa zwrotu z inwestycji — stosunek zysku netto do poniesionych nakładów, wyrażona w procentach.

📚 Biznesplan — teoria

Zbiór oczekiwań i zachowań przypisanych osobie zajmującej daną pozycję w grupie społecznej.

📚 Role społeczne i organizacyjne

Dziewięć ról w zespole wg Meredith Belbin (np. koordynator, kreator, dusza zespołu) — równowaga ról zwiększa skuteczność grupy.

📚 Budowanie zespołu

Dziesięć ról menedżerskich wg Henry’ego Mintzberga w trzech grupach: interpersonalne, informacyjne i decyzyjne.

📚 Role społeczne i organizacyjne

Stan, w którym popyt zrównuje się z podażą przy określonej cenie równowagi — brak presji do zmiany ceny.

📚 Popyt, podaż i rynek

Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania

Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania — całkowity koszt kredytu wyrażony procentowo (obejmuje odsetki, prowizje, ubezpieczenia).

📚 Budżet domowy

Model pokazujący przepływ dóbr, usług i pieniądza między gospodarstwami domowymi, przedsiębiorstwami, państwem i zagranicą.

📚 PKB, miary dochodu narodowego

Fundamentalny problem ekonomiczny: ograniczoność zasobów względem nieograniczonych potrzeb wymusza dokonywanie wyborów.

📚 Wprowadzenie do ekonomii

SA

Forma prawna spółki kapitałowej, w której kapitał dzieli się na akcje; akcjonariusze odpowiadają tylko do wysokości wkładu.

📚 Finanse — giełda

Pozycja jednostki w strukturze społecznej powiązana z prestiżem, władzą i dochodem — bazuje na atrybutach przypisanych lub osiąganych.

📚 Role społeczne i organizacyjne

Stosunek liczby bezrobotnych do liczby osób aktywnych zawodowo, wyrażony w procentach.

📚 Bezrobocie i rynek pracy

Executive summary

Krótka, otwierająca część biznesplanu zawierająca najważniejsze informacje o firmie, produkcie, rynku i finansach.

📚 Biznesplan — teoria

Społeczny proces naznaczania jednostki lub grupy negatywną etykietą, prowadzący do dyskryminacji i wykluczenia.

📚 Role społeczne i organizacyjne

Analiza SWOT

Narzędzie analizy strategicznej: Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats (mocne i słabe strony, szanse, zagrożenia).

📚 Biznesplan — teoria

Efekt współdziałania, w którym wspólny rezultat jest większy niż suma indywidualnych wkładów (2+2=5).

📚 Zasady pracy zespołowej

Teoria Herzberga

Frederick Herzberg wyróżnił czynniki higieny (zapobiegają niezadowoleniu) i motywatory (budują satysfakcję z pracy).

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi

Warunki wymiany

Relacja cen eksportu do cen importu — poprawa ToT oznacza, że za tę samą ilość eksportu kraj otrzymuje więcej importu.

📚 Gospodarka otwarta

Model Thomasa-Kilmanna · TKI

Pięć stylów rozwiązywania konfliktów: rywalizacja, współpraca, kompromis, unikanie, dostosowanie (osie: asertywność × kooperatywność).

📚 Budowanie zespołu

Piramida Katza

Trzy typy umiejętności menedżerskich wg Roberta Katza: techniczne, społeczne (interpersonalne) i koncepcyjne — proporcje zmieniają się ze szczeblem.

📚 Role społeczne i organizacyjne

Doktryna etyczna (Bentham, Mill) głosząca, że słuszne jest działanie przynoszące największe szczęście największej liczbie osób.

📚 Etyka w gospodarce i biznesie

Big Five · OCEAN

Pięcioczynnikowy model osobowości: Otwartość, Sumienność, Ekstrawersja, Ugodowość, Neurotyczność.

📚 Psychologiczne i socjologiczne uwarunkowania przedsiębiorczości

Trwały wzrost realnego PKB w czasie — mierzony procentową zmianą rok do roku.

📚 PKB, miary dochodu narodowego

Zespół dąży do wspólnego celu z komplementarnymi rolami i współodpowiedzialnością; grupa to zbiór osób z indywidualnymi celami.

📚 Zasady pracy zespołowej

Zarządzanie zasobami ludzkimi · HRM

Zarządzanie zasobami ludzkimi — całokształt działań związanych z pozyskiwaniem, rozwojem, motywowaniem i utrzymaniem pracowników.

📚 Zarządzanie zasobami ludzkimi